چکیده

نویسندگان: کریم خان‌محمدی، علی‌اصغر اسلامی تنها، حبیب‌الله اسداللهی

پس از انقلاب اسلامی همزمان، با ورود روحانیت شیعه به ساختار قدرت و گسترش تجدد (مدرنیته) در سبک زندگی، رابطه سنتی و نزدیک میان روحانیان و مردم دستخوش دگرگونی‌های بنیادین شد. با توجه به فقدان پژوهش‌هایی که تجربه زیسته مردم در مواجهه با روحانیت را بررسی کرده باشند، این تحقیق با رویکرد پدیدارشناسی، به واکاوی ابعاد و معانی این ارتباط از منظر مردم و روحانیان می‌پردازد. داده‌های پژوهش با بهره‌گیری از فن مصاحبه عمیق و از طریق نمونه‌گیری هدفمند از بیست تن از مردم و ده تن از روحانیان شهر تهران گرداوری شده است. یافته ها نشان می‌دهند رابطه سنتی اعتماد محور و قدسی، تحت تأثیر سیاست، رسانه، تغییر سبک زندگی و شکاف نسلی، به تعاملی چندلایه و متغیر تبدیل شده است. برداشت مردم اکنون آمیزه‌ای از احترام سنتی، بی‌تفاوتی و بی‌اعتمادی فعال است. بی‌اعتمادی غالباً ناشی از ورود مستقیم روحانیان به عرصه سیاست، تجمل‌گرایی، فاصله اقتصادی و فرهنگی، ضعف ارتباطی، و غیبت آنان در میدان‌های روزمره و فضای دیجیتال است؛ عواملی که به فرسایش سرمایه اجتماعی و نمادین انجامیده‌اند. در مقابل، حضور فعال روحانیت در مناسک مذهبی و مشارکت در حل مشکلات واقعی مردم، همچنان ظرفیتی مهم برای بازسازی ارتباط فراهم می آورد. تحلیل کلی نشان می‌دهد که بازسازی این رابطه مستلزم تلفیق سرمایه اخلاقی با سرمایه های فرهنگی و اجتماعی، ایجاد شفافیت عملکرد و سازگاری با قواعد ارتباط در میدان‌های سنتی و نوین است؛ اقدامی که می‌تواند هم اعتماد را احیا کند و هم جایگاه اجتماعی روحانیت را در شرایط معاصر تثبیت نماید.

 کلیدواژه‌ها: پدیدارشناسی، ارتباط، روحانیت شیعه، مردم ایران، دیجیتال.

فایل pdf کامل مقاله را از لینک زیر دانلود نمایید.