نویسندگان: جعفر جوان هوشیار / صفر نصیریان

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی سنجش دینداری بر پایه نظام اولویت و با روش تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. سیر پژوهش به این نحو است که ابتدا ساختار دینداری از دیدگاه اندیشه‌وران اسلامی تبیین و مؤلفه‌های مشترک آن أخذ شده است و سپس این مؤلفه‌ها به صورت الگویی نظام‌مند در محور سه مؤلفه اصلی اعتقاد، اخلاق و احکام ترسیم شده است. مؤلفه‌های فرعی نیز به اقتضای اولویت اعتقاد بر اخلاق و اخلاق بر احکام و نیز یکسری معیارهای دیگر اولویت‌بندی شده‌اند. طبق بررسی انجام شده، ساختار دینداری متشکل از ابعاد و شاخصه‌های آن است که اولویت آنها به این ترتیب می‌باشد. ابعاد سه گانه دینداری، اعتقاد، اخلاق و احکام، به ترتیب بر یکدیگر اولویت دارند. احکام خود بر سه بخش است: اجتماعی، عبادی و فردی که به ترتیب بر یکدیگر اولویت دارند. در اولویتگذاری شاخصه‌های دینداری نیز، اولین قاعده، تفکیک هر یک از آنها بر پایه سه مؤلفه اصلی است. بر این اساس، اگر گاهی در منابع دینی برخی شاخصه‌ها، به‌رغم تفاوت جایگاه هر یک، به صورت یکسان اولویتگذاری شده بودند، بسته به اینکه آن شاخصه، مربوط به اعتقاد، اخلاق یا احکام باشد، جایگاه آن مشخص گردید. اما در مرحله بعدی، مؤلفه‌های شاخص در ذیل سه مؤلفه اصلی نیز با برخی ملاکهای کلی و جزئی که در منابع دینی بیان شدهاند، اولویت‌گذاری شدند. در مجموع، در ذیل مؤلفه اعتقاد، به ترتیب اولویت خداشناسی، معاد، ملائکه، کتب آسمانی، نبوت و امامت قرار دارد. در ستون مؤلفه اخلاق نیز، به ترتیب، مؤلفه‌های اطاعت، محبت، صبر، عدالت، صدق و اخلاص قرار میگیرد. همچنین در ستون احکام از جنبه اجتماعی، مؤلفه‌های ولایت، احسان، امانتداری، وفای به عهد، جهاد، خیرخواهی و مواسات قرار دارد و در نهایت در ستون احکام از جنبه عبادی، نماز، زکات، حج و روزه قرار میگیرد.

کلیدواژه‌ها: سنجش دینداری، نظام اولویت، علامه طباطبائی، آیتالله فقیهی، آیتالله مصباح یزدی، اخلاق

فایل pdf کامل مقاله را از لینک زیر دانلود نمایید.